دریچه گاز برقی پژو 206 تیپ 5 آریزون

دریچه گاز برقی پژو 206 تیپ 5 آریزون

دریچه گاز برقی، یکی از اجزای کلیدی سیستم مدیریت موتور در خودروهای مدرن (از جمله پژو 206 تیپ 5) است. این قطعه جایگزین سیستم قدیمی و مکانیکی کابل گاز شده است.

تفاوت اصلی با دریچه گاز مکانیکی:

در سیستم مکانیکی، وقتی پدال گاز را فشار می‌دهید، یک کابل مستقیم دریچه گاز (پرتاپو) را باز می‌کند.

در سیستم برقی، وقتی پدال گاز را فشار می‌دهید، یک سنسور (پتانسیومتر) وضعیت پدال را به ایسیو (کامپیوتر مرکزی خودرو) گزارش می‌دهد. سپس ایسیو با توجه به پارامترهای مختلف (دما، دور موتور، وضعیت کروز کنترل و…)، به یک موتور الکتریکی کوچک روی دریچه گاز فرمان می‌دهد تا دریچه را به میزان دقیق و محاسبه‌شده‌ای باز کند.

مشخصات فنی و نحوه عملکرد دریچه گاز برقی پژو 206 تیپ 5

پژو 206 تیپ 5 (معروف به آریزون) از موتور TU5JP (1.6 لیتری 16 سوپاپ) استفاده می‌کند که مجهز به دریچه گاز برقی است.

اجزای اصلی تشکیل‌دهنده:

بدنه (بادی): معمولاً از آلومینیوم ساخته می‌شود.

پرتاپو (Valve): صفحه‌ای دایره‌ای که با چرخش، مسیر ورود هوا به منیفولد ورودی را باز یا بسته می‌کند.

موتور الکتریکی (Actuator Motor): یک موتور DC که وظیفه چرخاندن پرتاپو را بر عهده دارد.

سنسور موقعیت پرتاپو (Throttle Position Sensor – TPS): این سنسور که معمولاً یک پتانسیومتر است، زاویه دقیق باز شدن پرتاپو را به صورت لحظه‌ای به ایسیو گزارش می‌دهد. در برخی مدل‌ها دو سنسور برای دقت و افزونگی بیشتر وجود دارد.

رگولاتور دور آرام (Idle Speed Control): در سیستم‌های مکانیکی یک موتور پلهای جداگانه این کار را می‌کرد، اما در دریچه گاز برقی، همان موتور اصلی، کنترل دور آرام را نیز انجام می‌دهد. ایسیو با باز و بسته کردن بسیار دقیق دریچه در حالت درجا، دور موتور را ثابت نگه می‌دارد.

نحوه عملکرد:

راننده پدال گاز را فشار می‌دهد.

سنسور پدال گاز (در کابین) اطلاعات را به ایسیو می‌فرستد.

ایسیU داده‌های دیگر (مانند دمای موتور، سرعت خودرو، وضعیت کروز کنترل و…) را نیز تحلیل می‌کند.

ایسیو به موتور الکتریکی روی دریچه گاز فرمان “باز کردن تا زاویه X” را صادر می‌کند.

موتور الکتریکی پرتاپو را می‌چرخاند.

سنسور موقعیت پرتاپو (TPS)، زاویه جدید را به ایسیو تأیید می‌کند.

ایسیU بر اساس میزان هوای ورودی، مقدار سوخت پاشش شده و زمان آوانس را تنظیم می‌کند.

علائم خرابی دریچه گاز برقی پژو 206

خرابی این قطعه می‌تواند باعث مشکلات متعددی شود:

لرزش و ناپایداری دور آرام: رایج‌ترین علامت است. دور موتور در حالت درجا پایین و بالا رفته یا خودرو میلرزد و ممکن است خاموش شود.

کشیدن و تاخیر در شتاب گیری (Lag): وقتی گاز می‌دهید، خودرو پس از یک تأخیر چند ثانیه‌ای واکنش نشان می‌دهد.

چراغ چک (Check Engine) روشن شدن: ایسیU با تشخیص خطا در سیگنال‌های سنسور موقعیت یا عملکرد موتور، چراغ چک را روشن می‌کند. خطاهای رایج مانند P0120, P0121, P0220, P2135 مربوط به این قطعه هستند.

کاهش قدرت موتور و عملکرد ضعیف: خودرو “تنبل” می‌شود و شتاب قبلی را ندارد.

خاموش شدن ناگهانی موتور: به ویژه هنگام تعویض دنده یا وقتی پدال گاز را رها می‌کنید.

پرش خودرو در سرعت‌های کم: حرکت خودرو در دنده یک و دو ممکن است به صورت پرشی و نرم نباشد.

مشکل در سیستم کروز کنترل: از آنجایی که کروز کنترل به این قطعه وابسته است، ممکن است عمل نکند یا به درستی تنظیم سرعت را انجام ندهد.

دلایل اصلی خرابی

کثیف شدن و تجمع دوده: رایج‌ترین دلیل است. با گذشت زمان، بخارات روغن و دوده در مسیر ورود هوا، پشت پرتاپو جمع شده و باعث چسبندگی و حرکت نرم آن می‌شوند.

سایش موتور الکتریکی: موتور داخل دریچه گاز به مرور زمان فرسوده می‌شود.

خرابی سنسور موقعیت پرتاپو (TPS): این سنسور ممکن است از کار بیفتد یا سیگنال‌های نادرست ارسال کند.

مشکلات الکتریکی: اتصال، قطعی سیم‌ها یا اکسید شدن کانکتورهای مربوطه.

راه‌های تشخیص و تعمیر

خودرویی (On-Board Diagnostics): اولین قدم، خواندن خطاهای ایسیو با دستگاه دیاگ است.

بازدید بصاری: باز کردن دریچه گاز و بررسی میزان کثیفی و دوده.

سرویس و تمیز کردن: در بسیاری از موارد، سرویس و تمیز کردن دریچه گاز مشکل را برطرف می‌کند. برای این کار باید از تمیزکننده‌های مخصوص دریچه گاز برقی استفاده کرد. هرگز از کاربراتور شور استفاده نکنید زیرا به سنسورها و پوشش داخلی آسیب می‌زند.

نکته مهم: پس از تمیز کردن، در بسیاری از موارد نیاز به “اداپته کردن” یا “یادگیری مجدد” دریچه گاز توسط ایسیو است. این کار معمولاً با دستگاه دیاگ و طی یک پروسه خاص (که در دفترچه راهنمای خودرو یا نرم‌افزار دیاگ توضیح داده شده) انجام می‌شود تا ایسیU موقعیت “صفر” دریچه را دوباره شناسایی کند.

تنظیم (کالیبره کردن): گاهی اوقات فقط نیاز به تنظیم نرم‌افزاری موقعیت دریچه است.

تعویض قطعه: در صورت خرابی سخت‌افزاری (موتور یا سنسور)، باید کل واحد دریچه گاز تعویض شود. هنگام تعویض حتماً از قطعه اصلی (OEM) یا با کیفیت معادل استفاده کنید.

نکات مهم و هشدارها

قطعه حساسی است: با آن به نرمی رفتار کنید و از ضربه زدن یا فشار آوردن به پرتاپو خودداری کنید.

تمیزکننده مناسب: حتماً از تمیزکننده‌های مخصوص و بدون باقی‌مانده استفاده کنید.

اداپته (Adaptation): پس از هرگونه تمیزکاری، جابجایی یا تعویض، فرآیند اداپته را فراموش نکنید، در غیر این صورت خودرو با مشکلات دور آرام مواجه خواهد شد.

تخصصی بودن کار: اگر دانش فنی کافی ندارید، این کار را به یک مکانیک مجرب و دارای دستگاه دیاگ بسپارید.