سوزن انژکتور پژو 206 ساژم و پیکان آریزون

 سوزن انژکتور چیست؟
سوزن انژکتور (Fuel Injector) یک قطعه الکترومکانیکی بسیار دقیق در سیستم سوخت رسانی موتورهای انژکتوری است. وظیفه اصلی آن پاشش سوخت به داخل منیفولد هوا یا سیلندر موتور به میزان دقیق، در زمان مناسب و به صورت پودر شده (اتمیزه) است.

این کار برای احتراق کاملتر، بازدهی موتور، کاهش مصرف سوخت و کاهش آلایندگی ضروری است.

 کاربرد در پژو 206 ساژم و پیکان
پیکان (انژکتوری): مدلهای پیکان با سیستم انژکتوری (معمولاً به نام پیکان EF7 یا تندر) از سیستم انژکتوری ساژم (سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران) استفاده میکردند.

پژو 206 صندوقدار (قدیمی): نسل اولیه پژو 206 ایران که به “پژو 206 ساژم” معروف است، از همین سیستم انژکتوری مشابه پیکان بهره میبرد.

هر دو این خودروها از انژکتورهای یکسان از نظر عملکرد و معماری کلی استفاده میکنند. این انژکتورها معمولاً از نوع الکترومغناطیسی و تک نقطه ای (Single Point) یا Central Fuel Injection (CFI) هستند. یعنی به جای اینکه برای هر سیلندر یک انژکتور جداگانه وجود داشته باشد (چند نقطه ای)، فقط یک یا دو انژکتور قبل از دریچه گاز مسئولیت پاشش سوخت برای تمام سیلندرها را بر عهده دارند.

 اجزاء و نحوه عملکرد
یک انژکتور ساژم از بخشهای زیر تشکیل شده است:

بدنه (Body): بدنه فلزی که سایر اجزا در آن قرار میگیرند.

سیم پیچ (Solenoid Coil): یک آهنربای الکتریکی که با دریافت پالس از ECU ( کامپیوتر خودرو) فعال میشود.

سوزن (Needle) یا هسته (Armature): یک قطعه مغناطیسی متحرک که به فنر بسیار کوچکی متصل است.

نازل (Nozzle): انتهای انژکتور که سوخت از آن خارج میشود. دارای سوراخ(های) بسیار ریز برای اتمیزه کردن سوخت است.

صافی (Filter): یک صافی ریز در ورودی انژکتور که از ورود ذرات آلوده به داخل آن جلوگیری میکند.

نحوه کار
ECU بر اساس اطلاعات سنسورها (مثل سنسور موقعیت دریچه گاز، سنسور اکسیژن و…) تصمیم میگیرد چه میزان سوخت مورد نیاز است. سپس یک پالس الکتریکی (ولتاژ) به سیم پیچ انژکتور میفرستد. این پالس یک میدان مغناطیسی ایجاد میکند که هسته متحرک (سوزن) را به سمت بالا میکشد و مسیر خروج سوخت را باز میکند. سوخت تحت فشار پمپ بنزین، از نازل به صورت پودر خارج میشود. با قطع پالس، فنر سوزن را به جایگاه اولیه برمیگرداند و پاشش قطع میشود.

 علائم و نشانه های خرابی انژکتور
وقتی انژکتور دچار مشکل شود، عملکرد موتور به شدت تحت تاثیر قرار میگیرد:

کم کشی یا ناپایداری دور آرام (Rough Idle): موتور در حالت درجا کار کردن به لرزه میافتد و ممکن است خاموش شود.

کاهش قدرت و شتاب گیری: خودرو “تنبل” میشود و در سربالاییها یا هنگام سبقت گیری قدرت کافی ندارد.

افزایش مصرف سوخت: چون پاشش سوخت بهینه نیست، موتور سوخت بیشتری مصرف میکند تا قدرت مورد نیاز را تولید کند.

لرزش و کشش موتور (Misfire): در مواردی که انژکتور به خوبی اسپری نکند، احتراق ناقص رخ میدهد و موتور به اصطلاح “میشکند”، مخصوصاً تحت بار.

استارت خوردن سخت: روشن شدن خودرو به خصوص در صبحها یا زمانی که موتور سرد است، طول میکشد.

بوی سوختگی: در صورت نشتی بدنه انژکتور یا اتصالات آن، بوی بنزین در اطراف موتور استشمام میشود.

چراغ چک (Check Engine) روشن: ECU ممکن است خطاهای مربوط به mixture (مخلوط سوخت و هوا) را ثبت کند.

 تست سلامت انژکتور
تشخیص دقیق مشکل بر عهده مکانیک مجرب است، اما روشهای رایج عبارتند از:

تست اهم (مقاومت) سیم پیچ: با استفاده از مولتی متر، مقاومت الکتریکی انژکتور اندازه گیری میشود. مقاومت خارج از محدوده مجاز (مثلاً بین 1.5 تا 4 اهم برای بسیاری از مدلها) نشانه خرابی سیم پیچ است.

تست اسپری یا پاشش: انژکتور را خارج کرده و با اعمال ولتاژ، الگوی پاشش آن را مشاهده میکنند. پاشش باید مخروطی شکل و یکنواخت باشد، نه قطره قطره یا نامتقارن.

تست نشت (Leak Down Test): پس از بستن انژکتور، فشار سوخت به آن اعمال میشود تا بررسی شود آیا سوزن آن کاملاً بسته میماند و نشت ندارد یا خیر.

شنیدن صدا (Click Test): در حالی که موتور روشن است، با یک پیچ گوشتی مخصوص مکانیک (استتوسکوپ) به بدنه انژکتور گوش میدهند. باید صدای تیک تیک منظم و تیز شنیده شود. صدای مبهم یا عدم وجود صدا نشانه خرابی است.