دریچه گاز مکانیکی پژو 206 تیپ 2 آریزون

دریچه گاز مکانیکی پژو 206 تیپ 2 آریزون

دریچه گاز (Throttle Body) یکی از قطعات حیاتی در سیستم موتورهای بنزینی است که نقش تنظیم میزان هوای ورودی به موتور را بر عهده دارد. پژو ۲۰۶ تیپ ۲ (معروف به آریزون) از یک دریچه گاز کاملاً مکانیکی بهره می‌برد که این موضوع، آن را از نسل‌های جدیدتر خودروها که از دریچه گاز برقی (ETC) استفاده می‌کنند، متمایز می‌کند.

این قطعه بین فیلتر هوا و منیفولد ورودی موتور نصب شده و با یک کابل (سیم گاز) مستقیماً به پدال گاز متصل است.
عملکرد دریچه گاز مکانیکی

عملکرد آن بسیار ساده و مکانیکی است:

فشار دادن پدال گاز: وقتی راننده پدال گاز را فشار می‌دهد، این نیرو از طریق یک کابل فلزی مستقیماً به اهرم روی دریچه گاز منتقل می‌شود.

چرخش صفحه دریچه (Butterfly Valve): این اهرم باعث چرخش یک صفحه دایره‌ای (شبیه به پروانه) در داخل بدنه دریچه گاز می‌شود.

کنترل جریان هوا: با چرخش این صفحه، مسیر ورودی هوا باز شده و هوای بیشتری وارد منیفولد و سپس سیلندرهای موتور می‌شود.

افزایش قدرت موتور: واحد کنترل الکترونیکی (ECU) با مشاهده افزایش هوا، سوخت بیشتری را نیز تزریق می‌کند که منجر به افزایش احتراق و در نهایت، افزایش دور موتور و قدرت خودرو می‌شود.

رها کردن پدال گاز: با رها کردن پدال، یک فنر برگردان در دریچه گاز، صفحه را به حالت کاملاً بسته (در حالت درجا) برمی‌گرداند.

اجزای اصلی تشکیل‌دهنده دریچه گاز مکانیکی پژو 206

بدنه (Body): معمولاً از آلومینیوم ریخته‌گری شده است تا هم سبک باشد و هم حرارت موتور را به خوبی تحمل کند.

صفحه پروانه‌ای (Butterfly Valve): یک صفحه گرد فلزی که دقیقاً در مرکز بدنه قرار گرفته و روی یک شفت می‌چرخد.

شفت (Shaft): میله‌ای که صفحه پروانه‌ای روی آن سوار شده و اهرم کابل گاز نیز به آن متصل است.

اهرم (Lever): اتصال دهنده کابل گاز به شفت.

سنسور موقعیت دریچه گاز (Throttle Position Sensor – TPS): این سنسور که روی بدنه پیچ می‌شود، میزان چرخش صفحه دریچه گاز (یعنی میزان فشار دادن پدال گاز توسط راننده) را اندازه‌گیری کرده و به صورت یک سیگنال الکتریکی به ECU گزارش می‌دهد. ECU از این اطلاعات برای تنظیم پاشش سوخت و آوانس جرقه استفاده می‌کند. این تنها بخش الکترونیکی مجموعه است.

فنر برگردان (Return Spring): باعث بسته شدن دریچه در حالت عدم استفاده می‌شود.

مشکلات رایج و علائم خرابی دریچه گاز مکانیکی پژو 206

از آنجایی که این قطعه مکانیکی است، بیشتر مشکلات آن ناشی از کثیف شدن، ساییدگی مکانیکی یا تنظیم نبودن است.

علائم خرابی و مشکلات رایج:

کثیف شدن و گرفتگی: با گذشت زمان، دوده و رسوبات ناشی از گازهای برگشتی (EGR) و بخارات روغن، در اطراف صفحه و بدنه جمع می‌شوند. این امر باعث:

دیرکردن موتور (Rough Idle): دور موتور در حالت درجا نامنظم شده و موتور ممکن است بلرزد یا خاموش شود.

واکنش کند به پدال گاز: خودرو به موقع و سریع به فشار دادن پدال گاز پاسخ نمی‌دهد.

کشیدن موتور (RPM Hang): پس از رها کردن پدال گاز، دور موتور برای چند ثانیه در حالت بالا باقی می‌ماند و سپس پایین می‌آید.

خرابی سنسور TPS: اگر این سنسور خراب شود، اطلاعات غلطی به ECU می‌فرستد که منجر به:

شتاب گیری ضعیف و ناهماهنگ

افزایش مصرف سوخت

روشن شدن چراغ چک (Check Engine) روی داشبورد

گرفتن ساسات (کوبیدن موتور) در دور آرام

ساییدگی شفت و صفحه: در کیلومترهای بالا، شفت و سوراخ‌های مربوطه ممکن است ساییده شوند که باعث ایجاد لقی می‌شود. این لقی می‌تواند:

باعث نشت هوای اضافه به داخل موتور شود (که ECU آن را محاسبه نکرده است).

تنظیم دور درجا را مختل کند.

در موارد حاد، حتی ممکن است صفحه در بدنه گیر کند.

شل یا تنظیم نبودن کابل گاز: اگر کابل گاز شل یا بیش از حد سفت باشد، باعث کاهش عملکرد یا افزایش استهلاک قطعات می‌شود.

روش‌های تعمیر و نگهداری

تمیز کردن دریچه گاز (سرویس دوره‌ای):

این رایج‌ترین و مؤثرترین کار برای رفع بسیاری از مشکلات است.

دریچه گاز را از روی خودرو باز می‌کنند.

با استفاده از تمیزکننده تخصصی دریچه گاز (Throttle Body Cleaner) و یک برس نرم، رسوبات اطراف صفحه، بدنه و مجاری را به دقت پاک می‌کنند.

هشدار: هرگز از کارواش یا بنزین برای شستشو استفاده نکنید، زیرا به سنسور TPS آسیب می‌زند.

پس از نصب مجدد، معمولاً نیاز به ریست کردن ECU (با برداشتن فیوز مربوطه برای چند دقیقه) یا انجام فرآیند تطبیق (Adaptation) با دستگاه دیاگ وجود دارد تا ECU موقعیت جدید دریچه تمیز شده را یاد بگیرد.

تنظیم کابل گاز: کابل باید کمی “فری پلی” (لقی مجاز) داشته باشد تا در حالت درجا کاملاً بسته باشد، اما نه آنقدر شل که تأخیر در عکس‌العمل ایجاد کند.

تعویض سنسور TPS: در صورت خرابی، این سنسور به راحتی تعویض می‌شود. پس از تعویض، کد خطای مربوطه پاک شده و ECU تطبیق داده می‌شود.

تعویض کامل دریچه گاز: در مواردی که ساییدگی شفت بیش از حد باشد یا بدنه ترک خورده باشد، باید کل واحد تعویض شود.

مزایای دریچه گاز مکانیکی نسبت به برقی

سادگی و قابلیت اطمینان: قطعات مکانیکی کمتر و ساده‌تری دارند.

هزینه تعمیر کمتر: تعمیر و تعویض آن ارزان‌تر است.

احساس رانندگی مستقیم (Feel): بسیاری از رانندگان حرفه‌ای، احساس اتصال مستقیم و فیزیکی بین پدال و موتور را ترجیح می‌دهند.

عیب‌یابی آسان: مشکلات آن اغلب مکانیکی و قابل مشاهده است.

معایب دریچه گاز مکانیکی نسبت به برقی

دقت کمتر: ECU کنترل کاملی بر روی موقعیت دریچه گاز ندارد.

امکانات ایمنی و رفاهی کمتر: فاقد قابلیت‌هایی مانند کنترل کشش (Traction Control) پیشرفته، کروز کنترل تطبیقی و سیستم‌های مشابه است که در سیستم‌های برقی به راحتی پیاده‌سازی می‌شوند.

نیاز به تنظیم دوره‌ای: کابل گاز و دریچه ممکن است نیاز به تنظیم داشته باشند.